DÖRT KÖŞE SEKİZ BUCAK…
Kül Tigin yazıtında “Tört bulung köp yagı ermiş” yani “dört taraf hep düşman imiş” diye bir ifade vardır. Buradaki “bulung” kelimesi bir motif olarak günümüze kadar gelmiştir.
Türk kültüründe “dört köşe sekiz bucak” ve “yedi iklim dört bucak” ifadeleri, yeryüzünde güneşin doğduğu yerden battığı yere kadar bütün dünya anlamına gelir. Hatta günlük dilde halk arasında her taraf anlamıyla “köşe bucak” sözü yaygın olarak kullanılır.
Sekiz köşeli yıldız bu anlayış ve kültürden doğmuştur. Bu semboldeki sekiz bucağın geniş anlamına dünyayı anlama, kavrama, kapsama ve yön verme idealinin ifadesi olarak bakılmalıdır.
Bu sembolün Türk Devletleri Teşkilatının bayrağında yer alması bu bakımdan önemlidir. Böylece Türklerin dünyanın ekonomik, kültürel, sosyal ve siyasal alanlarında daha fazla var olma; insanlığın gelişimi, kalkınması, barışı ve adaleti için daha fazla gayret gösterme arzusu sembolleştirilmiş olmaktadır.
Bayraktaki kırk ışınlı güneş, dört köşe sekiz bucağa eşit ve zamanında ulaşan bir aydınlığın ve sıcaklığın ifadesi olduğu kadar dünyada ve Türklerde çok yaygın bir formülistik sayı olan “kırk motifi”ne yaptığı gönderme ile de insanlığın kültürel zenginliğine vurgu yapmakta ve dünyayı kapsamaktadır.
Sekiz köşeli yıldızın ve güneşin ortasında yer alan “ay yıldız” ise Türklerin millî kimliğini ve öteden beri bu kimliğe olan bağlılığını ve aidiyeti yansıtmaktadır.
Bayrağa rengini veren turkuaz ise Türklerin “Köktürk” diye devletlerine ve “Gökhan” diye evlatlarına ad olarak verdiği ve yaratıcının mekânı olarak tasavvur ettiği “kök” veya “gök”ten gelmektedir ki bu da geçmişe, mitolojiye ve tarihe yapılan güçlü bir gönderme olarak okunabilir.
Mavi aynı zamanda bulutsuz, yıldırımsız, gürültüsüz açık ve berrak gökyüzünün rengi olarak huzurun ve barışın sembolüdür. Bu yönüyle gökyüzü, Oğuz Kağan’ın “kök kurukan kün tuğ” sözündeki benzetmeden hareketle söyleyecek olursak hepimizin ortak evidir ve bayraktaki renk de bu evin sembolüdür.
Gördüğüm zaman Türk Devletleri Teşkilatının yeni kabul edilen bayrağını kültürümüzdeki kaynak ve referanslarından hareketle böyle yorumladım.
Dört köşe sekiz bucaktaki Türk ve insanlık âlemine hayırlı, uğurlu ve kutlu olsun…
Fatih Küpeli
