23 Nisan’ın Anlamına Dair
1938 yazında,
Abidin Dino ve Nail Çakırhan ile Balıkesir’de gittikleri sinemada gördükleri bir kadını anlatıyor
Mina Urgan,
Bir Dinazorun Gezileri’nde:
“Balıkesir’de hiç unutamayacağım bir kadın gördüm. Sinemaya gitmiştik. Filmin başlamasını beklerken, ince uzun genç bir kadın girdi hole. Giysisi, şapkası, eldivenleri, çantası, topuklu ayakkabılarıyla, en iyi anlamda, yani gösterişe hiç kaçmayan bir biçimde, tepeden tırnağa, olağanüstü şıktı. 1938 yılında Anadolu’da değil de, Paris’in büyük bulvarlarından birindeydik sanki. Salt erkekten oluşan holdeki kalabalık, saygıyla kenara çekildi, yol açtılar ona. Genç kadın bir masaya oturdu; garsondan bir sade kahve istedi. Sonra eldivenlerini çıkardı; çantasından sarı kapaklı Fransızca bir roman, bir pakette sigara aldı. Kahvesini ve sigarasını içerken, kitabını okudu.
Herkesin gözü ona dikiliydi. Ama ancak bizim gözlerimizde hayret vardı. Balıkesirli erkekler hayretle değil, sadece hayranlıkla bakıyorlardı ona. Her zaman tanışmak istediğim ve ne yazık ki bir daha hiç karşılaşamadığın bu kadının kim olduğunu sorduğumuzda, “hakim Hanım” diye fısıldadılar. Hakim Hanım şöyle dürüst böyle dürüstmüş. Gözü öyle pekmiş ki, hiç kimseden, en belalı ağalardan bile korkmazmış. Gerektiğinde, bir davayı soruşturmak için, bir ata atladığı gibi en uzak köylere gidermiş. Adaleti yerine getirmekten başka biç bir şey düşünmezmiş, vb. Bunları duyunca, birkaç ay sonra ölecek olan Mustafa Kemal’in, kadınların eğitim görmeleri, özgürlüklerine kavuşup toplumda yer almaları uğruna verdiği savaşımı kesinlikle kazandığının bir kanıtı saydım Balıkesir’deki Hakim Hanım’ı. Bu kadın toplumdan dışlanmış değil, ta 1938 yılında topluma egemen durumdaydı.”
Fransız kadını oy bile kullanamazken, Anadolu kadınını, Dünya dillerinden birinde okuyabilen, şık, gözü pek; hiç kimseden, en belalı ağalardan bile korkmayan, gerektiğinde, bir davayı soruşturmak için, bir ata atladığı gibi en uzak köylere gidebilen, adaleti yerine getirmekten başka biç bir şey düşünmeyen güçlü bir yargıca dönüştüren Atatürk devrimlerinin öncüsü olan TBMM’nin açılışı ile 23 Nisan Milli Egemenlik ve Çocuk Bayramı hepimize kutlu olsun.
Fatih Küpeli
